Түркістан қаласында кәсіпкерліктің қарқынды дамуы тауарлар мен қызметтерге деген ішкі сұраныстың артуына ықпал етуде. Қалада жаңа қонақ үйлер, қоғамдық тамақтану орындары, сауда нысандары, өндірістік кәсіпорындар мен сервистік орталықтар ашылған сайын оларды қажетті өнімдермен қамтамасыз ететін тұрақты нарық қалыптасады. Осы сұранысты отандық кәсіпкерлердің өнімдері есебінен қамтамасыз ету қазақстандық қамту үлесін арттырып, жергілікті бизнестің дамуына қосымша мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлік нысанын іске қосу кезінде құрылыс материалдарынан бастап жиһазға, тоқыма бұйымдарына, азық-түлікке, арнайы киімге, тұрмыстық заттарға және түрлі жабдықтарға дейін көптеген өнім қажет. Егер осы тауарлардың елеулі бөлігі қазақстандық кәсіпорындардан сатып алынса, кәсіпкерлікке салынған инвестицияның экономикалық тиімділігі бірнеше бағытта көрінеді. Бір жағынан жаңа бизнес нысаны пайда болса, екінші жағынан оған өнім жеткізетін отандық кәсіпорындарға тұрақты тапсырыс қалыптасады.
Түркістан үшін мұндай ішкі кооперацияның маңызы жоғары. Қаланың дамуына бағытталған инвестициялар тек құрылыс немесе белгілі бір нысанды пайдалануға берумен шектелмеуі тиіс. Жаңа жобалардың айналасында жергілікті және отандық кәсіпкерлерден құралған тұрақты жеткізу тізбегін қалыптастыру қаланың экономикалық әлеуетін барынша тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Мәселен, қоғамдық тамақтану саласында жұмыс істейтін кәсіпкерлер азық-түлік пен басқа да қажетті өнімдерді отандық өндірушілерден сатып ала алады. Қонақ үй бизнесіне жиһаз, төсек-орын жабдықтары, тоқыма өнімдері, тұрмыстық заттар және азық-түлік қажет. Ал кеңсе, сауда және сервистік нысандар жиһазға, құрылыс материалдарына, арнайы киім мен күнделікті пайдаланылатын тауарларға сұраныс қалыптастырады.
Осындай байланыстың қалыптасуы шағын және орта кәсіпкерлік үшін тұрақты өткізу нарығын құруға көмектеседі. Өндіруші өз өніміне тұрақты тапсырыс бар екенін білген жағдайда өндіріс көлемін жоспарлап, құрал-жабдықтарын жаңартып, ассортиментін кеңейтуге мүмкіндік алады. Сұраныстың артуы жаңа жұмыс орындарын ашуға да негіз болады.
Қазақстандық қамту үлесін арттырудың тағы бір маңызды нәтижесі – қаражаттың ел экономикасында айналымда қалуы. Отандық кәсіпорынға берілген тапсырыс сол кәсіпорынның шикізат сатып алуына, қызметкерлерге еңбекақы төлеуіне, өндірісті кеңейтуіне және басқа қазақстандық кәсіпкерлердің қызметтерін пайдалануына мүмкіндік береді. Осылайша бір тапсырыс бірнеше кәсіпкерлік субъектісі үшін экономикалық тиімділік қалыптастырады.
Бұл бағыт Түркістан қаласындағы шағын өндірістердің дамуына да серпін бере алады. Қаладағы кәсіпкерлер нарықта қандай өнімдерге тұрақты сұраныс бар екенін анықтап, сол бағытта жаңа өндірістерді іске қосуға мүмкіндік алады. Импортталатын немесе басқа өңірлерден тасымалданатын тауарлардың белгілі бір бөлігін жергілікті жерде өндіру тасымалдау шығындарын оңтайландырып, өнімнің тұтынушыға жылдам жетуіне жағдай жасайды.
Сонымен бірге отандық өнімге басымдық беру бәсекелестікті шектеу дегенді білдірмеуі тиіс. Керісінше, қазақстандық өндірушілердің ішкі нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін сапа, баға, қауіпсіздік және жеткізу тұрақтылығы негізгі өлшем болуы қажет. Кәсіпкерлер үшін таңдау мүмкіндігі сақталған жағдайда өндірушілер өнім сапасын арттыруға және тиімді ұсыныстар жасауға мүдделі болады.
Отандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілетті болуы үшін өнімнің сыртқы келбеті мен қаптамасы да маңызды. Қазіргі нарықта тұтынушылар мен бизнес өкілдері тауардың бағасымен қатар оның сапасына, дизайнына, қауіпсіздігіне және пайдалану қолайлылығына назар аударады. Сондықтан қазақстандық қамтуды арттыру жергілікті кәсіпорындардың өндіріс мәдениетін жетілдіруімен қатар жүруі тиіс.
Түркістандағы жаңа инвестициялық жобалар да отандық өндірушілер үшін үлкен нарық қалыптастыра алады. Құрылыс кезеңінде құрылыс материалдары мен жабдықтарға сұраныс туындаса, нысан пайдалануға берілгеннен кейін азық-түлік, тұрмыстық тауарлар, жиһаз және басқа да өнімдерге тұрақты қажеттілік пайда болады. Бұл инвестициялық жобалардың жергілікті экономикаға жанама әсерін арттырады.
Кәсіпкерлер арасындағы тікелей байланысты дамыту да маңызды. Отандық өндірушілер өз өнімдері туралы бизнес өкілдеріне толық ақпарат беріп, ал сатып алушылар қажетті тауарларды жергілікті нарықтан іздеуге мүдделі болуы қажет. Іскерлік кездесулер, көрмелер, жәрмеңкелер және арнайы сауда алаңдары осындай байланысты қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Нәтижесінде Түркістанда «өндіруші – жеткізуші – кәсіпкер – тұтынушы» арасындағы тұрақты экономикалық байланыс қалыптасады. Мұндай жүйе жергілікті кәсіпкерлердің бір-бірінің мүмкіндіктерін пайдалануына, ішкі нарықтағы тауар айналымын ұлғайтуға және жаңа өндірістердің пайда болуына жағдай жасайды.
Осылайша, Түркістандағы кәсіпкерлік нысандарын отандық өніммен қамтамасыз ету қазақстандық қамту үлесін арттыруға, жергілікті өндірісті дамытуға, ішкі нарықты нығайтуға және шағын және орта бизнестің бәсекеге қабілеттілігін көтеруге мүмкіндік береді. Отандық өнімге тұрақты сұраныс қалыптасқан сайын кәсіпкерлер өндірісті кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарын ашуға және қала экономикасының тұрақты дамуына үлес қоса алады.
