Түркістан қаласында отандық өндірісті дамыту және жергілікті шикізатты терең өңдеу бағытында маңызды жобалар жүзеге асырылуда. Соның бірі – мақта шикізатын өңдеп, дайын жіп шығаратын «Түркістан Тоқыма» өндірісі. Кәсіпорынның жұмысы өңірдің дәстүрлі шикізаттық әлеуетін дайын өнім өндірісімен ұштастырып, Түркістанның өнеркәсіптік мүмкіндіктерін кеңейтуге жол ашып отыр.
Жалпы аумағы 40 мың шаршы метрді қамтитын кәсіпорында мақтаны бастапқы шикізат күйінде өткізумен шектелмей, одан жіп өндіруге дейінгі толық өндірістік цикл жүзеге асырылады. Бұл – жергілікті шикізаттың қосылған құнын арттыру тұрғысынан маңызды қадам.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты айына 1400 тонна жіп шығаруға мүмкіндік береді. Мұндай көлем ішкі өндірістің әлеуетін көрсетумен қатар, дайын өнімді сыртқы нарықтарға ұсынуға жағдай жасайды. Қазіргі таңда Түркістанда өндірілген жіп шетелге, соның ішінде Қытай нарығына экспортталуда.
Экспортқа бағдарланған өндірістің қалыптасуы Түркістан қаласының экономикалық мүмкіндіктерін кеңейтеді. Жергілікті жерде өндірілген өнімнің халықаралық нарыққа шығуы отандық кәсіпорындардың шетелдік сатып алушылармен тұрақты іскерлік байланыс орнатуына мүмкіндік береді. Сонымен бірге бұл қазақстандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін көрсетуге ықпал етеді.
Жобаның әлеуметтік маңызы да жоғары. Бүгінде кәсіпорында 400-ге жуық адам еңбек етеді. Өндірістік кәсіпорындардың дамуы қала тұрғындары үшін тұрақты жұмыс орындарын қалыптастырып қана қоймай, өнеркәсіп саласына қажетті кәсіби мамандардың тәжірибесін арттыруға жағдай жасайды.
Мақтадан дайын жіп өндірудің тағы бір маңызды артықшылығы – шикізатты терең өңдеу арқылы экономикалық тиімділікті арттыру. Шикізатты бастапқы күйінде өткізген жағдайда оның қосылған құнының келесі кезеңдері басқа нарықтарда қалыптасады. Ал өңдеу жұмыстары жергілікті жерде жүргізілген кезде өндірістен түсетін экономикалық тиімділіктің едәуір бөлігі ел ішінде қалады.
Бұл қазақстандық қамту үлесін арттыру міндетімен де тікелей үндеседі. Отандық шикізатты қазақстандық кәсіпорында өңдеп, дайын өнім шығару жергілікті өндірістік тізбекті қалыптастырады. Болашақта мұндай өндірістердің айналасында тоқыма саласының басқа бағыттарын дамытуға да негіз пайда болады.
Жіп өндірісі – тоқыма өнеркәсібіндегі өндірістік тізбектің маңызды буыны. Дайын жіп мата, киім-кешек, үйге арналған тоқыма бұйымдары және басқа да өнімдер шығаруға қажетті негізгі материалдардың бірі. Сондықтан бастапқы өңдеуден кейінгі келесі өндірістік кезеңдерді де жергілікті жерде дамыту қосылған құны жоғары өнім көлемін одан әрі арттыруға мүмкіндік береді.
Ірі өндірістің жұмысы шағын және орта бизнес үшін де жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады. Кәсіпорын қызметіне тасымалдау, техникалық қызмет көрсету, жөндеу, қаптама, қоймалау және басқа да сервистік бағыттар қажет. Осындай қызметтердің бір бөлігін жергілікті кәсіпкерлер атқарған жағдайда ірі өндіріс пен шағын бизнес арасында тұрақты кооперациялық байланыс қалыптасады.
Сонымен қатар өндіріс көлемінің ұлғаюы кәсіпкерлер үшін жаңа бизнес бағыттарын ашуы мүмкін. Дайын жіпті одан әрі өңдеу, тігін өндірісін дамыту, тоқыма бұйымдарын шығару және оларды ішкі нарыққа ұсыну арқылы бір шикізаттың айналасында бірнеше кәсіпкерлік бағытты біріктіретін өндірістік тізбек қалыптастыруға болады.
Түркістанның экономикалық дамуы үшін дәл осындай жобалардың маңызы зор. Өндірістің кеңеюі қаланың экономикасын сауда және қызмет көрсету секторларымен ғана шектемей, нақты өнеркәсіптік әлеуетті күшейтуге мүмкіндік береді. Ал экспорттық бағыттың қалыптасуы жергілікті кәсіпорындардың нарығын кеңейтіп, өндіріс көлемін тұрақты арттыруға негіз болады.
«Түркістан Тоқыма» кәсіпорнының жұмысы жергілікті шикізатты терең өңдеудің экономикалық тиімділігін нақты көрсетеді. Айына 1400 тонна өнім шығаратын және 400-ге жуық адамды жұмыспен қамтып отырған өндіріс Түркістандағы отандық кәсіпкерлікті дамытуға, қазақстандық қамту үлесін арттыруға және экспорттық әлеуетті нығайтуға үлес қосуда.
Осылайша, мақтадан дайын жіпке дейінгі өндірістік циклдің Түркістанда жүзеге асырылуы қаланың индустриялық дамуына жаңа мүмкіндік береді. Жергілікті шикізатты ел ішінде өңдеу, дайын өнім шығару және оны халықаралық нарыққа ұсыну – Түркістанның өндірістік экономикасын нығайтатын және отандық кәсіпкерліктің жаңа деңгейге көтерілуіне жағдай жасайтын маңызды бағыт.
