Түркістан қаласында өндірістік кәсіпкерліктің дамуы ірі кәсіпорындармен қатар шағын және орта бизнес үшін де жаңа мүмкіндіктер қалыптастыруда. Қаладағы индустриялық және арнайы экономикалық аймақтардың дамуы, жаңа өндірістердің іске қосылуы кәсіпорындар арасындағы кооперациялық байланысты күшейтуге және ішкі нарықтағы отандық өнім мен қызметтердің үлесін арттыруға негіз бола алады.
Өндірістік кооперация – жергілікті кәсіпкерліктің мүмкіндігін кеңейтетін маңызды бағыттардың бірі. Кез келген ірі кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі үшін шикізаттан бөлек қаптама, қосалқы бөлшектер, арнайы киім, тасымалдау, қоймалау, жөндеу, техникалық қызмет көрсету және басқа да көптеген тауарлар мен қызметтер қажет. Осы қажеттіліктерді мүмкіндігінше жергілікті кәсіпкерлер қамтамасыз етсе, қала ішінде тұрақты іскерлік байланыс қалыптасып, қаржының ішкі нарықта айналымда болуына мүмкіндік туады.
Мұндай тәсіл шағын және орта бизнес үшін де тиімді. Кәсіпкер жаңа өткізу нарығын іздеумен қатар, өз қаласындағы өндірістік кәсіпорындардың сұранысына бейімделіп, тұрақты тапсырыс берушілермен жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Ал ірі кәсіпорындар үшін қажетті тауарлар мен қызметтерді жақын жерден алу логистикалық үдерістерді тиімді ұйымдастыруға жағдай жасайды.
Түркістанда әртүрлі бағыттағы өндірістердің дамуы кооперациялық байланыстың әлеуетін кеңейтіп келеді. Құрылыс материалдары, тоқыма, пластик бұйымдар, ауыл шаруашылығына қажетті өнімдер және басқа да тауарлар шығаратын кәсіпорындардың көбеюі жергілікті жеткізушілер мен қызмет көрсетушілер үшін жаңа сұраныс қалыптастыруға ықпал етеді.
Өндірістік кооперацияның маңызды нәтижелерінің бірі – қазақстандық қамту үлесін арттыру. Егер кәсіпорындар өндірістік қажеттіліктеріне арналған тауарлар мен қызметтерді отандық өндірушілерден сатып алса, бұл жергілікті кәсіпкерліктің дамуына және ішкі нарықтағы қазақстандық өнімнің позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.
Отандық өндірушілер үшін тұрақты сұраныстың қалыптасуы өндіріс көлемін арттыруға да ынталандырады. Кәсіпкер белгілі бір өнімге немесе қызметке тұрақты қажеттілік бар екенін көрген жағдайда өндірістік қуатын кеңейтіп, технологиялық үдерістерін жетілдіруге мүдделі болады. Осылайша ірі кәсіпорындардың сұранысы шағын және орта өндірістердің өсуіне ықпал ететін экономикалық тетікке айнала алады.
Бұл ретте жергілікті кәсіпкерлер үшін өндірістік кәсіпорындардың нақты қажеттіліктері туралы ақпараттың қолжетімді болуы маңызды. Қандай тауар қажет, оған қандай талаптар қойылады, жеткізу көлемі мен мерзімі қандай деген мәселелер түсінікті болған жағдайда шағын және орта бизнес өз жұмысын нарықтағы нақты сұранысқа бейімдей алады.
Кооперациялық байланыстың дамуы бәсекелестік ортаны да жетілдіреді. Ірі кәсіпорындармен жұмыс істеуге ниетті жеткізушілер өнім сапасын тұрақты қамтамасыз етіп, келісілген мерзімдерді сақтап, нарық талаптарына сәйкес қызмет көрсетуге ұмтылады. Бұл өз кезегінде жергілікті бизнестің кәсіби деңгейін және бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.
Сонымен қатар өндірістік кәсіпорындардың айналасында қызмет көрсету бизнесінің дамуына мүмкіндік бар. Логистика, техникалық жөндеу, жабдықтарға қызмет көрсету, қоймалау, тамақтандыру және басқа да бағыттарда жаңа кәсіпкерлік бастамалар қалыптасуы мүмкін. Яғни бір өндірістік жобаның іске қосылуы онымен байланысты бірнеше бизнес бағытына сұраныс туғызады.
Түркістан үшін өндірістік аймақтарды дамыту тек жаңа кәсіпорындарды орналастырумен шектелмеуі тиіс. Маңызды міндеттердің бірі – олардың айналасында өзара байланысты кәсіпкерлік ортаны қалыптастыру. Ірі өндіріс пен шағын және орта бизнестің арасында тұрақты экономикалық байланыс орнаған жағдайда инвестициялық жобалардың қала экономикасына беретін әсері де кеңейе түседі.
Мұндай модель ішкі нарықты дамыту тұрғысынан да тиімді. Қала кәсіпорындарының қажеттіліктерін жергілікті және отандық өндірушілер қамтамасыз еткен сайын қазақстандық тауарлар мен қызметтерге сұраныс артып, жаңа өндірістердің дамуына алғышарт қалыптасады.
Осы тұрғыдан өндірістік кооперацияны күшейту, жергілікті жеткізушілерді ірі өндірістік кәсіпорындармен байланыстыру, отандық өнімді кеңінен пайдалану және қазақстандық қамту үлесін арттыру Түркістандағы кәсіпкерлікті дамытудың маңызды бағыттарының бірі бола алады. Бұл тәсіл шағын және орта бизнестің жаңа тапсырыстарға қол жеткізуіне, ішкі нарықтың дамуына және қаланың өндірістік әлеуетінің нығаюына мүмкіндік береді.
