Кәсіпорын ассортиментінің көп болуы әрдайым жоғары табыс әкеледі деген сөз емес. Кейбір тауарлар жақсы сатылғанымен, олардың пайдасы төмен болуы мүмкін. Ал басқа өнім аз көлемде сатылса да, бизнеске көбірек кіріс әкелуі ықтимал. Сондықтан ассортименттің тиімділігін кезең сайын талдау кәсіпкерге қай бағытты дамыту керектігін түсінуге көмектеседі.
Шымкенттің ауқымды тұтыну нарығында кәсіпкерлер клиентке кең таңдау ұсынуға тырысады. Саудада да, өндірісте де уақыт өте келе жаңа позициялар қосылып, ассортимент ұлғая береді. Бірақ әр өнімді сатып алу, өндіру, сақтау және сату белгілі бір шығынды талап етеді.
Кәсіпкер тек сатылған дана санына емес, әр позициядан қалатын нақты пайдаға назар аударғаны дұрыс. Мысалы, тауардың сатылымы жоғары болғанымен, сатып алу бағасы, тасымалдау, қаптама немесе жеңілдік шығыны көп болса, оның табыстылығы төмен болуы мүмкін.
Ассортиментті талдау кезінде тауардың қаншалықты жылдам сатылатынын да ескеру қажет. Ұзақ уақыт өтпей тұрған өнім қоймада орын алып, айналым қаражатын байланыстырып қояды. Мұндай позициялардың тапсырыс көлемін азайту немесе оларды басқа өніммен алмастыру кәсіпорын ресурсын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге бірден барлық әлсіз позициядан бас тарту дұрыс шешім болмауы мүмкін. Кейбір тауар негізгі өнімнің сатылуына көмектеседі, клиентке толық таңдау береді немесе қосымша сатып алуға ынталандырады. Сондықтан әр позицияның бизнестегі рөлін жеке бағалау маңызды.
Кәсіпкер белгілі кезеңдегі сатылым, пайда және қалдық көрсеткіштерін салыстыра отырып, ассортиментті бірнеше топқа бөле алады. Тұрақты сұранысы бар әрі пайдасы жоғары өнімдер негізгі бағыт ретінде сақталады. Сұранысы төмен тауарларға қатысты баға, қаптама, ұсыныс форматы немесе сатып алу көлемі қайта қаралады.
Мұндай талдау жаңа өнім енгізу кезінде де пайдалы. Егер кәсіпкер қай санат жақсы нәтиже беретінін білсе, ассортиментті кездейсоқ емес, нақты сұранысқа сүйеніп кеңейтеді.
Ассортимент құрылымын жүйелі қарастыру сатып алу мен өндіріс көлемін нақтылауға, артық қорды азайтуға және қаражатты тиімді бөлуге көмектеседі.
Шымкентте өнім құрылымын тұрақты талдайтын кәсіпорындар нарықтағы өзгеріске жылдам бейімделе алады. Табысты бағыттарға басымдық беру кәсіпкерге ресурсын шашыратпай, сатылым сапасын жақсартып, бизнестің жалпы тиімділігін күшейтуге мүмкіндік береді.
