Шағын кәсіптің алғашқы кезеңінде бизнес иесі жұмыстың басым бөлігін өзі атқаруы қалыпты жағдай. Ол клиентпен сөйлеседі, сатып алуды ұйымдастырады, қызметкерлерді бақылайды, төлемдерді тексереді және күнделікті мәселелерді шешеді. Алайда кәсіп өскен сайын барлық міндеттің бір адамға тәуелді болуы бизнестің дамуын тежей бастайды.
Осы кезеңде делегирование, яғни міндеттерді дұрыс бөлу маңызды басқару құралына айналады. Оның мәні – кәсіп иесінің барлық жұмыстан бас тартуы емес, белгілі операцияларды сол міндетке жауапты қызметкерге беруі.
Мысалы, кәсіпкер күнделікті тауар қабылдау, клиент өтініштерін тіркеу немесе жұмыс кестесін ұйымдастыру сияқты қайталанатын міндеттерді тәжірибелі маманға тапсыра алады. Бұл оның уақытын бизнестің қаржысы, жаңа бағыттары немесе маңызды серіктестік мәселелеріне бөлуіне мүмкіндік береді.
Шымкенттегі шағын кәсіпорындардың бір бөлігі кәсіп иесінің жеке белсенділігі арқылы қалыптасады. Мұндай модель бастапқы кезеңде тиімді болуы мүмкін. Бірақ компания кеңейген сайын кәсіпкер бір күнге жұмыстан қалса, бүкіл процесс тоқтап қалмауы керек.
Міндетті тапсыру үшін қызметкерге тек «осыны жаса» деп айту жеткіліксіз. Оның жауапкершілік шегі, күтілетін нәтиже және қандай жағдайда басшылыққа жүгіну керектігі түсінікті болуы қажет. Сонда қызметкер өз бетінше шешім қабылдауға үйренеді.
Делегирование бақылауды толық жоғалту деген сөз емес. Кәсіпкер негізгі көрсеткіштерді бақылап, белгіленген мерзімде нәтижені тексере алады. Бірақ әрбір ұсақ операцияға тікелей араласу қажеттілігі азаяды.
Міндеттерді дұрыс бөлу қызметкерлердің кәсіби өсуіне де әсер етеді. Жауапкершілік алған маман компания жұмысын тереңірек түсініп, басқарушылық дағды жинақтайды. Бұл кәсіпорын ішінде болашақ жетекшілердің қалыптасуына мүмкіндік береді.
Делегирование бір күнде қалыптаспайды. Кәсіпкер алдымен қарапайым және қайталанатын міндеттерді бөліп, қызметкердің нәтижесін бақылауы мүмкін. Сенім мен тәжірибе артқан сайын жауапкершіліктің ауқымы да кеңейеді.
Сонымен қатар міндеттерді бөлу кәсіп иесінің шамадан тыс жүктемесін азайтады. Күнделікті ұсақ операциядан бос уақыт стратегиялық жоспарлауға, жаңа серіктестер іздеуге немесе клиенттік сервисті жетілдіруге жұмсалуы мүмкін. Нәтижесінде кәсіпкер бизнесте орындаушы ғана емес, басқарушы рөлін де күшейтеді.
Команда ішінде міндеттің кімге тиесілі екені анық болған кезде жауапкершілік те артады. Қызметкерлер бір жұмысты бір-біріне ысыра бермей, нақты нәтижеге жауап береді.
Сонымен қатар бизнес иесіне тәуелділіктің төмендеуі кәсіптің құнын да арттырады. Жүйесі қалыптасқан компания бір адамның күнделікті қатысуынсыз да тұрақты жұмыс істей алады.
Шымкентте шағын бизнестің орта кәсіпорын деңгейіне өсуі тек сатылым мен қызметкерлер санының артуымен өлшенбейді. Басқару жүйесінің қалыптасуы да маңызды. Міндеттерді сауатты бөлетін кәсіпкер уақытын стратегиялық мәселелерге бағыттап, командасының әлеуетін пайдаланып, бизнестің тұрақты әрі жүйелі дамуына жағдай жасай алады.
