Түркістан қаласындағы «TURAN» арнайы экономикалық аймағында мақта иірімжібі мен джинсы матасын шығаратын фабрика салынып жатыр. Өндіріс орнына 20 гектар жер бөлінген. Жобаға тартылған инвестиция көлемі 25,8 миллиард теңгені құрайды. Жоба аясында мыңға жуық жұмыс орнын ашу көзделген. Түркістан үшін бұл жобаның мәні жаңа жұмыс орындарымен қатар, қалада мақтаны өңдеп, тігін кәсіпорындарына қажет мата шығаратын өндірістің қалыптасуымен байланысты. Иірімжіп пен матаның бір алаңда өндірілуі мақтаны өңдеудің бірнеше сатысын қалада шоғырландыруға мүмкіндік береді.
Құрылыс алаңы толық қоршалған. Жатақхана мен әкімшілік ғимаратының құрылысы аяқталуға жақын. Екі өндірістік ғимараттың іргетасы қаланып, бетондау және металл конструкцияларын монтаждау жұмыстары біткен. Нысан электр энергиясымен және ауызсумен қамтамасыз етілген. Құрылысқа 40-қа жуық жұмысшы мен төрт арнайы техника жұмылдырылған. Бұл көрсеткіштер құрылыс кезеңіне қатысты. Фабрикада өнім шығару үшін ғимараттарды дайындаумен қатар, жабдықты орнатып, өндірістік желілерді сынақтан өткізу қажет. Желі сынағы кезінде жабдықтың қалай жұмыс істейтіні және алынған өнімнің белгіленген талаптарға сәйкестігі тексеріледі.
Мақта талшығынан алдымен иірімжіп алынады. Иірімжіп мата тоқуға жұмсалады, ал дайын матаны тігін кәсіпорындары пайдалана алады. Талшықты өңдеудің әр сатысында өнімге қойылатын талап өзгереді. Иірімжіптің жуандығы біркелкі болса, тоқу кезінде жіптің үзілуі азаюы мүмкін. Ал матаның тығыздығы мен ені тігілетін бұйымға қанша материал кететінін есептеуге әсер етеді. Түркістанда осы екі өнімді шығару жолға қойылса, өңірден алынған мақтаны өңдеу мүмкіндігі кеңейеді. Бұл жағдайда өңірде өсірілген мақтаның бір бөлігін иірімжіп немесе мата түрінде нарыққа шығаруға болады.
Қаладағы тігін кәсіпорны үшін жақын жерден мата алу өнімнің үлгісін тезірек қарап, шағын партиямен сынап көруге мүмкіндік беруі ықтимал. Мысалы, жұмыс киімін тігетін кәсіпкер жаңа матадан алдымен бірнеше бұйым дайындап, оның пішуге қолайлылығын және жуғаннан кейінгі күйін тексере алады. Сынақ нәтижесі көңілінен шықса, келесі тапсырысқа қанша мата керек екенін есептеу оңайырақ болады. Ірі тапсырыста бір партиядағы матаның түсі мен тығыздығы келесі партияда да сақталуы маңызды. Сондықтан тұрақты жеткізілім үшін фабрика мен сатып алушыға өнімнің сипаттамасын алдын ала келісу қажет. Матаны жақын жерден жеткізу мүмкіндігі тапсырыс көлемі өзгергенде де маңызды. Мәселен, тігін цехына қосымша мата керек болса, фабрикада қажетті үлгі бар кезде оны жедел алдыра алады. Бұл тапсырысты уақытында орындауға және артық мата қорын жинамауға көмектеседі.
Фабриканың жұмыс істеуі жергілікті қызмет көрсетушілер үшін де тапсырыс көзіне айналуы мүмкін. Дайын матаны қоймаға тасымалдау, орау материалдарын жеткізу немесе жабдыққа техникалық қызмет көрсету сияқты жұмыстарға кәсіпорын қажеттілігіне қарай мердігер тарта алады. Мұндай тапсырысқа қатысатын компания үшін баға ұсынумен бірге қызметті белгіленген мерзімде орындай алу маңызды. Мысалы, тасымалдаушы дайын өнімді жөнелту кестесіне сай көлік бөлуі керек. Жабдыққа қызмет көрсететін кәсіпорынға ақау шыққанда жұмыс орнына жедел жетіп, қажет бөлшекті таба алу маңызды. Осы талаптарды орындай алатын қалалық кәсіпорындар үшін фабрика ұзақ мерзімді іскерлік байланыс орнатуға мүмкіндік ашуы ықтимал.
Кәсіпорынның еңбек нарығына ықпалы өндіріс қуаты біртіндеп артқан сайын байқалады. Иіру мен тоқу желілерін жүргізуге, жабдықты баптауға, дайын өнімнің сапасын бақылауға және қойма жұмысын ұйымдастыруға әртүрлі дағды қажет. Мысалы, желі операторы жабдықтағы ауытқуды дер кезінде байқаса, сапаны бақылаушы оның матаға қалай әсер еткенін анықтайды. Осы міндеттердің әрқайсысына қойылатын талаптар белгілі болғанда, қала тұрғындары өз тәжірибесінің қай жұмысқа сай келетінін және қандай дағдыны толықтыру қажет екенін бағамдай алады.
Түркістанда шығарылған матаның ішкі нарықтан орын алуы тігін кәсіпорындарының сұранысына байланысты. Егер отандық мата сапасы, бағасы және жеткізу мерзімі жағынан сатып алушының талабына сай келсе, кәсіпкерлер кей тапсырыста сырттан әкелінетін матаның орнына жергілікті өнімді пайдалана алады. Мұндай шешімнің қала экономикасына ықпалы бір реттік сатылымнан кейінгі жұмысқа байланысты. Қайталанатын тапсырыс фабрикаға өндіріс көлемін жоспарлауға, ал тігін кәсіпорнына қажет матаны алдын ала белгіленген мерзімде алуға жағдай жасайды. Тапсырыс тұрақтанған сайын тасымал мен қаптау қызметіне деген сұранысты да болжау жеңілдейді. Осылайша жаңа өндірістің Түркістан үшін нәтижесі іске қосылған желілермен, ашылған жұмыс орындарымен және қала кәсіпкерлері қатыса алатын тұрақты жеткізілімдермен өлшенеді.
