Мемлекеттік қызмет туралы сөз болғанда ең алдымен халыққа қызмет ету ұғымы ойға келеді. Өйткені мемлекеттік басқарудың түпкі мақсаты – азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету, мемлекеттік саясатты тиімді іске асыру және қоғамның тұрақты дамуына жағдай жасау.
Мемлекеттік қызметші үшін халыққа қызмет ету – ресми ұран ғана емес, күнделікті жұмыста көрініс табатын нақты жауапкершілік.
Азаматтың мемлекеттік органға жүгінуінің артында белгілі бір мәселе, сұрақ немесе қажеттілік тұрады. Сондықтан мемлекеттік қызметші азаматтың өтінішін формалды түрде қабылдап қана қоймай, мәселенің мәнін түсінуге және заң шеңберінде мүмкін болатын шешімдерді қарастыруға ұмтылуы қажет.
Бұл жерде мемлекеттік қызметшінің коммуникациялық мәдениеті үлкен рөл атқарады.
Азаматты мұқият тыңдау, оның сөзін бөлмеу, мәселені түсінікті тілде түсіндіру, заң талаптарын қарапайым әрі нақты жеткізу – халықпен тиімді қарым-қатынастың негізі.
Мемлекеттік қызметші барлық азаматқа тең дәрежеде қарауы тиіс. Азаматтың әлеуметтік жағдайына, таныстығына немесе басқа да жеке ерекшеліктеріне қарай қарым-қатынасты өзгерту мемлекеттік қызметтің бейтараптық және әділдік қағидаттарына сәйкес келмейді.
Мінсіз беделге ие қызметшінің ерекшелігі – ол өзінің қызметтік өкілеттігін жеке пайда үшін пайдаланбайды. Ол шешім қабылдаған кезде заң талаптары мен қоғамдық мүддені басшылыққа алады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру да осы жерден басталады.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу тек арнайы уәкілетті органдардың немесе белгілі бір бөлімнің міндеті емес. Бұл – әрбір мемлекеттік қызметшінің ортақ жауапкершілігі.
Мемлекеттік қызметші сыбайлас жемқорлық тәуекелі туындауы мүмкін жағдайларды дер кезінде байқап, белгіленген тәртіппен тиісті шара қабылдауға дайын болуы керек.
Қызметтік әдепті сақтау да халыққа сапалы қызмет көрсетудің маңызды шарты.
Мемлекеттік орган ішінде өзара сыйластық пен кәсіби қарым-қатынас қалыптасса, бұл азаматтармен жұмыс сапасына да әсер етеді. Өйткені қызметтік ортадағы жағымды ахуал қызметшінің жұмысқа деген көзқарасын, жауапкершілігін және коммуникация мәдениетін нығайтады.
Мемлекеттік қызметшінің мінсіз беделі оның үлкен бастамаларымен ғана емес, күнделікті қарапайым әрекеттерімен де қалыптасады.
Уақытында жұмысқа келу, белгіленген тапсырмаларды орындау, қызметтік құжаттарды сапалы әзірлеу, азаматтардың өтініштеріне мерзімінде жауап беру, ақпаратты дұрыс пайдалану, әріптестерге құрмет көрсету – мұның барлығы кәсіби тәртіптің көрсеткіші.
Сонымен бірге қазіргі мемлекеттік қызметші үнемі ізденісте болуы керек.
Заңнама өзгеріп отырады, мемлекеттік басқару тәсілдері жаңарады, цифрлық технологиялар енгізіледі. Осыған байланысты қызметші өзінің кәсіби білімін үнемі жетілдіріп, жаңа талаптарды меңгеруі қажет.
Кәсібилік пен әдеп бір-бірінен бөлек қаралмайды. Заңды жақсы білетін, бірақ азаматпен дөрекі сөйлесетін қызметші халықтың сенімін толық ақтай алмайды. Сол сияқты сыпайы болғанымен, өз міндетін сапасыз орындайтын қызметшінің де жұмысы тиімді деп бағаланбайды.
Сондықтан заманауи мемлекеттік қызметшіге қойылатын талаптар кешенді сипатқа ие. Ол бір мезгілде кәсіби маман, жауапты қызметші, әдеп нормаларын сақтайтын тұлға және қоғам алдындағы жауапкершілікті сезінетін азамат болуы тиіс.
Мемлекеттік қызметтің оң имиджін қалыптастыру мақсатында қоғамға үлгі болатын қызметшілердің тәжірибесін көрсету маңызды.
Мысалы, өзіне жүктелген міндетті сапалы орындап қана қоймай, азаматтарға көмек көрсетуге әрдайым дайын болатын, күрделі мәселелерді заң шеңберінде шешуге ұмтылатын, әріптестеріне қолдау көрсететін қызметшінің еңбегі – кәсіби мәдениеттің нақты үлгісі.
Мұндай мысалдарды насихаттау мемлекеттік қызметшілер арасында бәсекелестік емес, кәсіби ынталандыру тетігі ретінде қарастырылуы мүмкін.
Әдеп жөніндегі уәкілдің негізгі бағыттарының бірі де осындай оң тәжірибені қалыптастыруға ықпал ету. Мемлекеттік қызметшілерге әдеп нормаларын түсіндіру, қызметтік ортадағы даулардың алдын алу, құқықтары мен міндеттері бойынша кеңес беру және мемлекеттік қызметтің оң имиджін нығайту – осы жұмыстың маңызды құрамдас бөлігі.
Халықтың мемлекеттік органдарға деген сенімі бір күнде қалыптаспайды. Ол әрбір қабылдаудан, әрбір жауаптан, әрбір шешімнен және әрбір қызметшінің әрекетінен құралады.
Сондықтан «Халыққа қызмет ету» ұғымы мемлекеттік қызметшінің күнделікті қызметінің нақты өлшеміне айналуы қажет.
Мемлекеттік қызметтің абыройы – қызметшінің шенінде емес, оның халқына жасаған еңбегінде.
